Get Adobe Flash player

Odwzorowania kartograficzne

  • Data utworzenia
    niedziela, 21, luty 2010
  • Utworzony przez
    Administrator
  • Kategorie

Ziemia ma kształt geoidy, która jest bryłą zbliżoną do elipsoidy obrotowej (patrz rozdział Kształt Ziemi). Dla celów kartograficznych przyjmuje się jednak, że jest ona kulą – pomija się lekkie spłaszczenie występujące przy biegunach. W związku z tym najbardziej wierny model kuli ziemskiej to globus. Przedstawiony na nim obraz powierzchni Ziemi nie posiada zniekształceń – zachowane są proporcje powierzchni, odległości i kątów. Globus daje zatem jak najbardziej realistyczny pogląd na rozmieszczenie lądów i oceanów na naszej planecie.

Jednak ze względów praktycznych Ziemię na globusie przedstawia się tylko w bardzo dużym pomniejszeniu. Aby móc uzyskać dokładniejszy obraz Ziemi trójwymiarową powierzchnię kuli rzutuje się na dwuwymiarową płaszczyznę – można wówczas tworzyć mapy w dowolnych skalach i w odniesieniu do dowolnych obszarów. Sposób owego rzutowania to odwzorowanie kartograficzne.

Tak wygląda powierzchnia globusa rozcięta wzdłuż południków i rozwinięta wzdłuż Równika.

Mapę można zdefiniować jako określony matematycznie, pomniejszony obraz powierzchni Ziemi na płaszczyźnie, pokazujący rozmieszczenie oraz powiązania różnorodnych obiektów i zjawisk (przyrodniczych, ekonomicznych i in.) w sposób zgeneralizowany, za pomocą znaków umownych.
Z powyższej definicji wynika, że głównymi cechami mapy są:
- matematyczna podstawa konstrukcjiodwzorowanie kartograficzne,
- pomniejszenieskala mapy,
- uogólnienie treścigeneralizacja kartograficzna,
- zastosowanie znaków umownych.
__________

ODWZOROWANIA KARTOGRAFICZNE

Istotą odwzorowania kartograficznego jest sposób przeniesienia obrazu z trójwymiarowej powierzchni kuli na dwuwymiarową płaszczyznę. Można tego dokonać rzutując powierzchnię kuli bezpośrednio na płaszczyznę lub na pobocznicę bryły obrotowej (stożka lub walca), którą później rozwija się na płaszczyźnie. Stąd podział odwzorowań kartograficznych na:
- azymutalne (płaszczyznowe),
- stożkowe,
- walcowe,
- umowne (modyfikacje trzech w/w).

 

Odwzorowanie azymutalne
Najczęściej stosowane do przedstawiania obszarów okołobiegunowych. Używa się go także do map terenów ze strefy równikowej (w położeniu poprzecznym) oraz innych szerokości geograficznych (w położeniu ukośnym).

Odwzorowanie stożkowe
Wykorzystuje się je niemal wyłącznie w położeniu normalnym. Najlepiej nadaje się do przedstawiania obszarów średnich szerokości geograficznych (między 30° a 60° szerokości geograficznej północnej i południowej) oraz dla obszarów znacznie rozciągniętych równoleżnikowo.

Odwzorowanie walcowe
Najczęściej używane jest w położeniu normalnym, tak aby móc przedstawić cały świat na jednej mapie. Przykładem może być wiernokątne odwzorowanie Merkatora.

 

 

Odwzorowanie umowne Oswalda Winkela
Często stosowane w różnych atlasach geograficznych (także w szkolnych). Ma ono charakter pośredni między odwzorowaniem wiernopowierzchniowym a wiernokątnym. Występują tu wszystkie trzy rodzaje zniekształceń, są one jednak stosunkowo nieduże.

Odwzorowanie umowne Mollweidego
Zalicza się do odwzorowań pseudowalcowych.
Jest wiernopowierzchniowe,
ale za to ma spore zniekształcenia kątów w strefie okołobiegunowej. Mimo to od dawna używa się go w polskiej kartografii szkolnej.

 

Niezależnie od rodzaju odwzorowania kartograficznego (azymutalne, stożkowe czy też walcowe) powierzchnia odwzorowania może:
- stykać się z kulą w jednym punkcie lub wzdłuż jednej linii – jest to położenie styczne,
- przecinać kulę – jest to położenie sieczne.

Rozwinięcie powierzchni kuli na płaszczyźnie bez zniekształceń obrazu jest niemożliwe. Zawsze pojawią się deformacje powierzchni, odległościkątów.

zniekształcenia na mapach

Istnieje jednak możliwość użycia takiego odwzorowania kartograficznego, aby zniekształcenia jednego z w/w elementów były minimalne. Wybór ten zależy głównie od celu, jakiemu dana mapa ma służyć. Są zatem odwzorowania wiernopowierzchniowe, wiernoodległościowe (odległości mogą pozostać wierne tylko wzdłuż określonych linii lub kierunków) i wiernokątne (zwane też wiernokształtnymi).

Ze względu na położenie powierzchni odwzorowania względem kuli ziemskiej można wyróżnić:
- położenie normalne – płaszczyzna odwzorowania jest prostopadła do osi Ziemi, oś stożka i walca pokrywa się z osią Ziemi;
- położenie poprzeczne – płaszczyzna odwzorowania jest równoległa do osi Ziemi, oś stożka i walca leży w płaszczyźnie Równika;
- położenie ukośne – pozostałe położenia „pomiędzy” normalnym a poprzecznym (odwzorowania te, z wyjątkiem azymutalnych, są rzadziej stosowane).



źródło: wiking.edu.pl